Focus is Power

In de maand dat ik 50 werd nam ik me voor meer ruimte te gaan innemen. Wat dat betekende wist ik nog niet precies, maar wel dat het iets te maken had met vaker mijn eigen plan trekken, me minder aantrekken wat de buitenwereld ervan vond, denken: ik heb net zoveel recht hier te zijn en dit te doen als al die anderen.

Meer schijt hebben dus. Zichtbaarder zijn.

Door een combinatie van jeugdtrauma’s en mijn ongediagnosticeerde autisme voelde ik mezelf altijd klein, dus maakte ik mezelf ook altijd klein. ‘Let maar niet op mij’, zei ik met mijn lichaamstaal, ‘sorry dat ik besta’ met mijn levenshouding. Mensen konden mij zich vaak niet herinneren, zagen me over het hoofd, negeerden me. En dat is logisch als iemand in alles uitstraalt: ‘wie ben ik om hier te zijn, om dit te zeggen, dit te doen?’

Het deel van mij dat zelfverzekerd was, dat ‘HIER BEN IK!’ wilde schreeuwen, het deel van mij dat er in mijn kleutertijd nog volop mocht zijn, kwam nog maar heel af en toe om de hoek kijken. Vooral op werkgebied was ik bang mezelf te laten zien, want jezelf laten zien en ruimte innemen betekent ook het risico lopen afgewezen te worden.

Genadige les
Het is bizar hoe het universum (of God, of gewoon toeval – hoe je het ook wil noemen) je soms meteen op de proef stelt als je iets wil veranderen aan jezelf, want ik kreeg vrijwel direct een genadige les zelfvertrouwen voor de kiezen.

Ik gaf een groot feest ter ere van mijn verjaardag, mede vanwege dat besluit meer ruimte in te gaan nemen. En dat mocht dus ook vrij letterlijk vond ik, door iets te gaan organiseren dat volledig om me, myself & I draaide en dat moest plaatsvinden op het kantoor dat ik met meer dan 20 andere ZZP’ers deelde. 

Ik had zoiets nog nooit eerder gedaan en er kwam een hoop bij kijken. Dat ik overprikkeld zou raken door alles wat ik moest doen en niet mocht vergeten had ik ingecalculeerd. Waar ik geen rekening mee had gehouden, was dat ik het doodeng vond dat mensen iets van mijn feest zouden gaan vinden. Dat ze er een oordeel over zouden gaan hebben of het zelfs zouden kunnen gaan afkeuren. 

Dat het hier over mijn eigen lieve vrienden, kennissen en kantoorgenoten ging maakte blijkbaar niets uit. Zoals ik in het verhaal dat ik eerder dit jaar voor het Parool maakte al schreef, leek het wel alsof mijn hele bestaansrecht van het wel of niet slagen van dit feest ging afhangen. 

Het klinkt bizar, maar het voelde alsof het een kwestie van leven of dood was. Alsof dit de ultieme lakmoesproef was die ervoor zou zorgen dat ik al dan niet het stempel ‘OK’ zou krijgen. En het idee dat er een kans bestond dat ik niet ‘OK’ zou worden bevonden maakte me ziek van angst – letterlijk, want hoewel ik me in de dagen voorafgaand aan het feest nog rustig wist te houden met kalmeringsmiddelen, werd ik op de dag zelf steeds misselijker en zenuwachtiger, tot ik me zo slecht voelde dat ik moest gaan liggen en me niet meer kon bewegen. 

Het was het trieste resultaat van een jarenlang afbrokkelend zelfbeeld. Van dat beeld was onderhand alleen nog een stompje over.

Schreeuwen tegen jezelf
Wonder boven wonder vond ik een uur voor aanvang van het feest alsnog de knop waarmee ik mezelf weer wist aan te zwengelen (iets met tijdsdruk en schreeuwen tegen jezelf in de spiegel) en kon ik toch nog aan mijn eigen verjaardagsfeest deelnemen, maar ik was ontzettend geschrokken van de manier waarop mijn lichaam in shutdown was gegaan. Zoiets had ik al niet meer meegemaakt sinds mijn tienertijd, toen mijn lichaam ook weleens een eigen leven ging leiden en ik soms stond te kotsen van de zenuwen. Sindsdien was het me op de een of andere manier gelukt om mezelf onder controle te houden, maar of dat nou zo gezond was? 

Het duurde lang voordat ik er weer bovenop was. Wekenlang hield ik chronische stressklachten, was ik oververmoeid en wiebelig. Het voelde alsof iets heel ouds en traumatisch uit mijn kindertijd weer was aangeraakt, alsof een diep weggestopt laatje toch weer was opengesprongen. Alsof ik weer helemaal terug bij af was, bij dat kleine, doodsbange getraumatiseerde meisje, maar ook bij de Mirjam van voor de diagnose, die dacht dat het allemaal haar eigen schuld was.

Tijdens het schrijven van het verhaal voor het Parool merkte ik dat mijn perspectief weer begon te schuiven. Het was een enorme opgave om zo’n persoonlijk en openhartig stuk te schrijven voor een grote krant, maar ook helend. Voor het eerst in mijn leven kreeg ik een groot podium om mijn verhaal te doen, en dat voelde goed.

Aanpassen aan de meerderheid
Toen ik van de eindredactie de opdracht kreeg er een kader aan toe te voegen over hoe de maatschappij meer rekening zou kunnen houden met autisme, voelde ik mijn zelfvertrouwen nog meer toenemen. Ik las het boek Untypical (How the World Isn’t Built for Autistic People and What We Should All Do About it) van Pete Wharmby en dacht: waarom moet ik me steeds zo klein maken en aanpassen aan wat de meerderheid vindt en wil? Waarom mag ik niet gewoon zijn wie ik ben, met mijn eigenaardigheden en grillen? Waarom kan de maatschappij zich niet ook een beetje aan míj aanpassen?

And every time I fall, I crawl back like an animal
My focus is powerful

Ondertussen had ik besloten voor het eerst in mijn leven in lichaamsgerichte traumatherapie te gaan. Dat praten over mijn trauma’s had ik genoeg gedaan, alles was wel gezegd en onderzocht en ge-EMDR’d. Maar een lichaam, zo las ik steeds, heeft een eigen intelligentie en geheugen. Je kunt wel weten waar je trauma vandaan komt en strategieën aanleren om ermee om te gaan, maar je lichaam blijft soms alsnog in de paniekstand staan, in de overlevingsstand, en gedraagt zich nog regelmatig alsof het gevaar er nog altijd is. 

En zo voelt het inderdaad, alsof ik nog altijd elk moment klaar moet zijn om te vechten of vluchten. Maar dat doorvoel je pas echt als je je op je lichaam richt. En dus zat ik al tijdens de tweede sessie onbedaarlijk te janken en werd me duidelijk dat in mijn lichaam nog steeds oeroude gevoelens en overlevingsinstincten actief zijn – en hoeveel invloed die nog dagelijks op me hebben.

The body keeps the score.

Na afloop van die tweede sessie was ik lichter, alsof ik schoongespoeld was van binnen. En voelde ik steeds duidelijker: het mag, meer ruimte gaan innemen. Vlak daarna kreeg ik het aanbod te gast te zijn bij een avond over labels, samen met drie gerenommeerde psychiaters, een populaire schrijver-journalist en een bekende acteur. En werd ik gevraagd voor een populaire podcast van een tijdschrift voor 50+vrouwen.

And now I see it clear with every passing of each year
I deserve to be here

Ik zei volmondig ja, op allebei.